Stanisław Jaszczyński (1877-1930) – wójt, społecznik, strażak (w) Ostrzeszowska Kultura nr 37 4/2025, s. 3-4

 Nowy art. w 37 nr. Ostrzeszowskiej Kultury 

kwartalnik_nr_37.pdf

Stanisław Pisula (1915–1945) – ofiara zbrodni niemieckiej w Kraszewicach

 

Stanisław Pisula (ur. 1915, zm. 1945) był ofiarą zbrodni popełnionej przez niemieckiego okupanta w czasie II wojny światowej.

Informacje o jego losie pochodzą z publikacji „Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939–1945 – województwo kaliskie” (Warszawa, 1984).

W 1945 roku został zastrzelony w miejscowości Kraszewice, w powiecie Grabów nad Prosną, na terenie ówczesnego województwa kaliskiego. Egzekucji dokonał miejscowy Niemiec.

Po śmierci jego ciało zostało pochowane w Kraszewicach.

Historia Stanisława Pisuli jest jednym z wielu tragicznych świadectw terroru i przemocy, jakich doświadczali mieszkańcy ziem polskich podczas okupacji hitlerowskiej.

Żródła:

 https://straty.pl/

Cmentarz parafialny Kraszewice

Stanisław Musiałowicz (ur. 1892, zm. 1944) ofiarą niemieckiego terroru w czasie II wojny światowej.

 Stanisław Musiałowicz (ur. 1892, zm. 1944), mieszkaniec wsi Skrzynki, był ofiarą niemieckiego terroru w czasie II wojny światowej.

Informacje o jego losie pochodzą z publikacji „Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939–1945 – województwo kaliskie” (Warszawa, 1984).

W 1944 roku został zamordowany w miejscowości Kraszewice, w powiecie Grabów nad Prosną, na terenie ówczesnego województwa kaliskiego. Był ofiarą egzekucji — został rozstrzelany przez żandarmów po oskarżeniu o prowadzenie propagandy antyniemieckiej.

Po śmierci jego ciało pochowano w Kraszewicach.

Jego historia jest jednym z wielu tragicznych świadectw represji i przemocy stosowanych przez okupanta wobec ludności cywilnej.

Żródło: straty.pl (IPN)

Cmentarz parafialny Kraszewice 

Bardziej wiarygodna wydaje się data śmierci 20 kwietnia 1940 która widnieje na nagrobku i którą potwierdza prawnuk Stanisłąwa Musialowicza - Remigiusz (prywatna korespondencja z autorem)

84. rocznica śmierci Jerzego Różyckiego

 

Zginął na Morzu Śródziemnym 9 stycznia 1942 podczas powrotu z Algieru do ośrodka dekryptażu Kadyks, ulokowanego we Francji Vichy. Statek pasażerski Lamoricière, którego był pasażerem, zatonął w tajemniczych okolicznościach w pobliżu Balearów.

Więcej: J. Krzywaźnia, Tajemnica Enigmy - związki słynnego kryptologa z Kraszewicami, „Ostrzeszowska Kultura” (31), www.ostrzeszow.pl, czerwiec 2024, s. 4-6.

Moja prababcia Władysława Czesława Szmaj (1886-1951) w czepcu małżeńskim

Jednym z najbardziej charakterystycznych i pieczołowicie pielęgnowanych elementów kobiecego stroju ludowego były czepce – prawdziwe klejnoty kobiecej garderoby. Każda gospodyni miała ich kilka, starannie przechowywanych i zakładanych na wyjątkowe okazje. Pierwsze czepce kobiety otrzymywały w dniu ślubu – jako dar od matek, chrzestnych czy ciotek – symboliczny znak wejścia w nowy etap życia.

Do około 1910 roku na ziemi wieluńskiej królowały tzw. czepce „zwykłe” – z niewielkim denkiem i dwoma rzędami misternej, rurkowanej falbanki wykonywanej na krosienkach. Nosiło się je pod chustkami wiązanymi z tyłu w charakterystyczny sposób – z trzema luźno opuszczonymi końcami, zwanymi „trockami” lub „frędzlami” (znane również jako persówki lub razówki).

Po I wojnie światowej przyszła moda na coś znacznie bardziej wyszukanego – eleganckie, haftowane czepce tiulowe o okrągłym kształcie, powszechnie zwane „chłopkami”. Były symbolem szyku i dumy wiejskich kobiet – delikatne, misternie wykonane, a zarazem pełne wdzięku i tradycji.

Władysława Czesława Szmaj z domu Malinowska (1886–1951)

Moja prababcia, Władysława Czesława Szmaj z domu Malinowska, przyszła na świat 21 czerwca 1886 roku w Kuźnicy Grabowskiej – niewielkiej miejscowości otoczonej lasami i polami, gdzie życie płynęło spokojnym rytmem wiejskiej codzienności. Była córką swojej ziemi i epoki, kobieta pracowita, silna i oddana rodzinie.

7 listopada 1905 roku, mając 19 lat, wyszła za mąż za Jana Szmaja (1878–1953), pochodzącego z pobliskich Kraszewic. Ich ślub odbył się w tamtejszym kościele parafialnym, a małżeństwo pobłogosławił ksiądz Piotr Gutman. Tak rozpoczęła się wspólna droga dwojga ludzi, których połączyło nie tylko uczucie, ale też głębokie zakorzenienie w tradycji i wartościach.

Władysława i Jan osiedlili się w Kraszewicach, gdzie razem prowadzili gospodarstwo i wychowali sześcioro dzieci. Byli to:

• Emilia (*1906, †1957) – najstarsza córka,

• Czesław (*1909, †1995),

• Helena (*1912, †2002),

• Aniela (*1914, †1942),

• Piotr (*1917, †1943),

• Jan (*1924, †25 grudnia 1996) – najmłodszy z rodzeństwa.

Ich dom był pełen życia, pracy i codziennych trosk, ale i miłości, która pozwalała przetrwać trudne czasy – w tym dwie wojny światowe. Władysława była ostoją rodziny, kobietą ciepłą, a zarazem silną duchem, jak wiele kobiet tamtych lat.

Kraszewice - wieś wzorcowa (1966 i 1969)

Kraszewice w lat 60-tych XX wieku była wsią stawianą za wzór w Wielkopolsce. Dwa przykłady z 1966 i 1969 roku.

Głos Wielkopolski. 1966.12.06 R.22 nr 289 

Głos Wielkopolski. 1969.03.06 R.25 nr55 Wyd.AB

Kuźnica Grabowska i Kraszewice w 1917

 Żródło: Polen  Adressbuch für Industrie, Handel und Landwirtschaft 1917 s. 437

Fabryka Obuwia w stażnicy OSP w Kraszewicach (1975)

Fabryka obuwia w Kraszewicach to przykład industrializacji polskiej wsi w epoce Gierka. Artykuł z Głosu Wielkopolskiego z 1975 roku przypomina jej genezę – powstała jako element modernizacji i unowocześniania rolniczych terenów. Zakład odegrał kluczową rolę w emancypacji kobiet, dając im niezależność finansową, możliwość samodzielnego zarobku oraz zabezpieczenia emerytalnego. Stał się symbolem społeczno-ekonomicznych zmian tamtych lat.

 Żródlo: Głos Wielkopolski. 1975.03.29-31 R.31 nr73 Wyd.AB

Spółdzielnia Zdrowia, rentgen i protezownia dentystyczna w historii Kraszewic

Okruchy historii Kraszewic na łamach Ekspresu Poznańskiego z 1956 i 1965. Powstanie drugiej w Wielkopolsce Spółdzielni Zdrowia / Prezesem Zarządu został Marian Zelno, a członkowie zarządu to dr. Janusz Pawlak i Wacław Piskorski . Drugi tekst dotyczy okresu po 9 latach: instalacja aparatu rentgenowskiego oraz działalność protezowni dentystycznej.

Żródło: Express Poznański 1956.07.25 Nr175

Żródło: Express Poznański 1965.07.07 Nr158

Portret Kraszewic z 1968 roku - sukcesy i plany na przyszłość

Historyczny portret Kraszewic z 1968 roku. Krótki wywiad z lekarzem weterynarii Józefem Więcławem o dokonaniach mieszkańców Kraszewic i planach na przyszłość. Artykuł wymienia również innych liderów kraszewickiej społeczności: przewodniczącego Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej Jana Niemca oraz prezesa Gminnej Spółdzielni Edwarda Gołdyna.

 Żródło: Express Poznański 1968.04.27-28 Nr 100

Dekoracja Edwarda Gołdyna, prezesa OSP w Kraszewicach, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski

 

Obchody Dnia Strażaka w województwie kaliskim (zdj. Zbigniew Kantorski) 

Zródlo: Jednostka - Szukaj w Archiwach

Więcej o fotografie 

1922 – urodził się Zbigniew Kantorski – niezwykle w swoim czasie popularny i ceniony kaliski fotograf, związany przede wszystkim z tygodnikiem „Ziemia Kaliska”. Charakterystyczną, szczupłą i lekko przygarbioną sylwetkę pana Zbyszka kaliszanie mieli okazję widywać wszędzie tam, gdzie się coś w naszym mieście działo ale i w tych miejscach, których postaci uważał za stosowne dla potomności ocalić. Warto dodać, że pochodził ze znanej rodziny, która  już w przed I wojną miała zakład fotografii artystycznej w Kaliszu, a potem w pobliskim Opatówku. Zbigniew Kantorski zmarł w 1995 r. i jest pochowany na rogatkowskim cmentarzu Miejskim. (za Swego czasu w Kaliszu działo się. Kalendarium)

50. rocznica śmierci ks. Jana Burchardta

 Ks. Jan Burchardt (1913 - 1974) 

50. rocznica śmierci ks. Jana Burchardta, proboszcza parafii Kraszewice (1966-1974). Zmarł 17 września 1974r.

Należał do pierwszego rocznika seminarium duchownego w Częstochowie, który przyjął święcenia już w czasie niemieckiej okupacji. Choć uniknął Dachau, był poszukiwany przez Niemców i musiał ukrywać się aż do początku 1945 roku.

Ks. Jan Burchardt urodził się 27 lipca 1913r. Święcenia kapłańskie przyjął 12 maja 1940 w Częstochowie.
W okresie okupacji ukrywał się na terenie plebanii parafii w Zajączkach. Jak wspominał ks. kan. Tadeusz Gonera – proboszcz parafii pw. św. Franciszka z Asyżu w Zajączkach:  Ludzie tu zawsze byli bardzo przywiązani do wiary przodków i ta wiara przetrwała przez całe wieki aż do dzisiejszych czasów. To zasługa również duszpasterzy parafii. Ks. Stanisław Ciempka – proboszcz parafii w Zajączkach w czasie II wojny światowej – pomagał księżom, którzy pozbawieni parafii przez Niemców, ścigani, ukrywali się na terenie plebanii, m.in. ks. Jan Burchard.
W styczniu 1945 roku, ks. proboszcz Jan Burchardt objął probostwo parafii Galewice oraz administrował parafią Ostrówek.
W latach ks. Jan Burchard 1948-66 pełnił funkcje proboszcza w Kleszczowie w parafii p.w. Najświętszej Maryi Panny Anielskiej, gdzie przywrócił do funcjonowania pierwotną drewnianą świątynię (1954) oraz podjął działania związane z przygotowaniami do wzniesienia nowej świątyni.
W latach 1966-1974 był proboszczem w Kraszewicach. Rozpoczął budowę kaplicy w Głuszynie. ( fot. arch. Magdalena Jeziorna)

Procesja ( lata w przedziale 1966-74) na pierwszym planie ks. Jan Burchardt

 

I Komunia św. 1974 r. ( z ks. Zygmuntem Ciosem)

Zmarł 17 września 1974r. Pochowany został na cmentarzu w Kraszewicach.  

To przedostatni pochówek kapłana na cmentarzu w Kraszewicach.

Netografia:

1.  „Duma parafian i duszpasterzy” wywiad z ks. kan. Tadeuszem Gonerą – proboszczem parafii pw. św. Franciszka z Asyżu w Zajączkach (rozmawia Anna Cichobłazińska)

http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=ed200409&nr=2

2. http://www.adiec.czest.niedziela.pl/zgony/index.php?action=zgony_lista

3. http://parafiakleszczow.pl/index.php?page=duszpasterze
4. https://www.kleszczow.pl/kleszcz01/wp-content/uploads/2013/11/23-24_2014.pdf?x17380

5. Katalog kościołów i duchowieństwa diecezji częstochowskiej na rok 1947.

Więcej o pobycie w parafii kleszczewskiej (https://www.kleszczow.pl/wp-content/uploads/2020/08/15-2020.pdf)

115 rocznica urodzin Jerzego Różyckiego

 

31. numer kwartalnika Ostrzeszowskiej Kultury

 

Chciałbym polecić najnowsze, 31. wydanie kwartalnika "Ostrzeszowska Kultura". W czasopiśmie przypominam postać kraszewickiego proboszcza ks. Franciszka Strugale, w 25. rocznicę nadania mu tytułu Sługi Bożego. Opisuję również związki słynnego kryptologa, Jerzego Różyckiego, z Kraszewicami oraz formy upamiętnienia go w regionie. Bezpłatny numer kwartalnika może zainteresować osoby nie korzystające na co dzień z mediów cyfrowych, a także miłośników historii regionalnej, bibliotek i szkół.

Kwartalnik "Ostrzeszowska Kultura – Historia Samorząd" jest publikowany przez Ostrzeszowskie Centrum Kultury w nakładzie 1000 egzemplarzy od roku 2017. W latach 2015-2016, przez około dwa lata, ukazywał się również jako dwu- lub trzystronicowa wkładka w gazecie "Nasze Strony Ostrzeszowskie". Dostępna jest zarówno wersja papierowa, jak i elektroniczna. Redaktorem naczelnym od początku działalności jest Wiesław Kaczmarek. Publikacja zawiera artykuły z szeroko pojętej dziedziny kultury, wywiady (m.in. z Krzysztofem Wielickim, Arkadiuszem Andrejkowem), szkice historyczne, a także relacje z wydarzeń kulturalnych odbywających się w Ostrzeszowie i okolicach. Promuje wiedzę o twórczości osób związanych z regionem, takich jak Antoni Serbeński, Edward Haladyn, Marian Pilot, Stanisław Czernik, Jan Ślęk, Stefan Szajdak. Celem wydawnictwa jest popularyzacja lokalnej kultury, historii oraz wiedzy o samorządzie. "Kwartalnik Ostrzeszowska Kultura" stanowi cenny zbiór informacji o historii i kulturze miasta Ostrzeszów.

Redaktorzy starają się przypominać ważne wydarzenia historyczne oraz ukazywać koloryt Ziemi Ostrzeszowskiej.

Historia jednej fotografii - Sługa Boży ks. Franciszek Strugała

23 marca przypada 120. rocznica narodzin Sługi Bożego, proboszcza kraszewickiego ks. Franciszka Strugały.

To jedno z nielicznych zdjęć Sługi Bożego ks. Franciszka Strugały. Otrzymałem je od krewnego kapłana p. Andrzeja Franczyka 10 kwietnia 2013. Do fotografii dołączył historię pozyskania zdjęcia.

W rodzinnej wsi księdza Franciszka (w Jaworznie) mieszkał najmłodszy syn brata, Piotra Strugały - Ignacy (zmarł w 2010 r). Właśnie do niego przyjechała kobieta z Wielunia ze zdjęciem księdza. Dokładnie wyglądało to tak, że zajechał pod dom samochód, wysiadła kobieta, przyszła do domu, spytała czy tu mieszka pan Strugała (widocznie już wcześniej pytała o adres), gdy usłyszała odpowiedź twierdzącą wręczyła zdjęcie, mówiąc, że jest z Wielunia i mama prosiła aby je przekazać panu Strugale. Wręczyła zdjęcie, wyszła i odjechała. Ignacy Strugała nawet nie spytał kim była ta osoba, po co kazała przywieźć to zdjęcie.

Na odwrocie zdjęcia napisano: ks. dr. Franciszek STRUGAŁA z Jaworzna. Szkolny kolega m. Mamusi i c. Heni

I tak wygląda historia zdjęcia, trochę tajemnicza, nie wiem skąd tytuł doktora, może kiedyś dowiemy się więcej. Jeżeli chodzi o datę wykonania tego zdjęcia to przypuszczam, że mogły to być lata zaraz po święceniach, a może nawet z czasów seminarium.

Dzięki temu zdarzeniu mamy stuletni wizerunek naszego Sługi Bożego

Więcej: Szkice historyczne - Jerzy Krzywaźnia: Sługa Boży ks. kpt. rez. Franciszek Strugała (1904 - 1942 r. ) - Proboszcz kraszewicki, Męczennik Dachau

Jerzy Różycki, jeden z pogromców ENIGMY

Prezentacja udostepniona przez p. Elżbietę Szczukę autorkę jedynej biografii Jerzego Rózyckiego. Zostala przedstawiona w ramach spotkania autorskiego, 16 lutego 2024 w Kraszewicach. Autorce składam serdeczne podziękowania za podzielenie się materiałem. Polecam także do lekturę ksiązki.